Tốc độ màn trập là gì? và Cách sử dụng

Tốc độ màn trập là một yếu tố trong tam giác phơi sáng và cũng là một trong những “nguyên liệu” chính cho việc sáng tạo trong chụp ảnh.

Không chỉ ảnh hưởng đến độ phơi sáng, tốc độ màn trập còn có thể tạo ra nhiều hiệu ứng khác mà ta sẽ tìm hiểu trong bài này.

Tốc độ màn trập là gì?

Khi chụp ảnh, cửa trập hay màn trập sẽ mở ra để thu ánh sáng vào cảm biến và đóng lại trong một khoảng thời gian định trước. Khoảng thời gian đó gọi là tốc độ màn trập.

Có thể điều chỉnh tốc độ màn trập từ rất nhỏ như 1/8000s – 1/4000s cho đến nhiều phút, thậm chí hàng giờ đối với những nhiếp ảnh gia thiên văn. [Bạn muốn biết vì sao tốc độ màn trập lại lâu vậy không, đọc bài này nhé]

Giới hạn này cũng tùy thuộc vào model máy ảnh. nhưng phổ biến ta có từ 1/1000s đến 30 giây.

Về chức năng phơi sáng của tốc độ màn trập, bạn nên đọc ở series học chụp ảnh cho người mới.

Bài này chủ yếu mình sẽ giải thích về các ứng dụng của tốc độ màn trập sau khi bạn đã nắm được sự kết hợp của nó với khẩu độ và ISO.

Motion Blur – Sự rung của chuyển động

Nếu tốc độ màn trập đủ dài so với tốc độ chuyển động của các đối tượng có trong khung hình thì sẽ tạo ra hiệu ứng rung mờ bởi các chuyển động.

Trong ví dụ bên dưới, bức ảnh bên trái chụp với tốc độ màn trập 1/1000s, đủ nhanh để máy ảnh đóng băng chuyển động của dòng nước.

Ở bức ảnh bên phải, tốc độ màn trập kéo dài lên 1 giây. Ta dùng tripod để cố định máy ảnh nên các hòn đá vẫn giữ được độ nét, còn dòng nước chuyển động sẽ trở thành những dải mượt mà. Vâng, một hiệu ứng mà bằng mắt thường ta không thể nhìn thấy.

Vì thế nên khi chụp bình thường, không với một mục đích đặc biệt thì chúng ta thường set tốc độ màn trập đủ nhanh để chủ thể được rõ nét.

Motion Blur phụ thuộc vào tốc độ màn trập, chuyển động của đối tượng như mình vừa ví dụ, và một yếu tố nữa là tiêu cự ống kính.

Các lens tele (lens tiêu cự rất dài để chụp từ xa) cần một tốc độ màn trập cực nhanh để đóng băng một chuyển động.

Thường thì người ta phải dùng tripod để dựng máy với lens tele vì cầm bằng tay dễ tạo ra rung lắc.

Các lens góc rộng (tiêu cự ngắn) thì chỉ cần tốc độ màn trập thấp hơn nhiều, đủ để ta handheld mà không gặp vấn đề gì.

Có một quy tắc để đảm bảo ảnh không bị rung khi cầm tay đó là set tốc độ màn trập nhanh hơn hoặc bằng nghịch đảo độ dài tiêu cự.

Ví dụ: chụp với lens 50mm, tốc độ màn trập tối thiểu là 1/50 giây để ảnh không bị rung khi cầm tay.

Đóng băng chuyển động

Để đóng băng chuyển động trong ảnh, ta phải chụp với một tốc độ màn trập cực nhanh (1/500s trở lên). Khi đó các đối tượng trong khung hình như đứng yên ở thời điểm chụp.

Tốc độ chuyển động càng nhanh thì tốc độ màn trập cũng phải thay đổi theo. Bên dưới là một số gợi ý về khoảng tốc độ sử dụng cho các trường hợp khác nhau.

Sử dụng tốc độ màn trập trong các trường hợp đặc biệt

1. Chụp ảnh trong điều kiện thiếu sáng.

Với những khung hình tĩnh, ta có thể chỉnh tốc độ màn trập xuống thấp và dùng tripod để chụp trong môi trường thiếu sáng.

Lợi ích của việc này là không phải mở khẩu độ hết mức (DOF bị mỏng), hoặc tăng ISO lên quá cao làm ảnh bị nhiễu.

2. Chụp panning

Chụp panning hay chụp lia máy là kỹ thuật lia camera theo chuyển động của đối tượng sử dụng một tốc độ màn trập hợp lý, thường là 1/8 – 1/4s.

Cảnh vật xung quanh sẽ bị mờ và làm đối tượng chính nổi bật lên, diễn tả được chuyển động của đối tượng.

3. Chụp ảnh phơi sáng.

Chụp ảnh phơi sáng là kỹ thuật chụp sử dụng tốc độ màn trập rất dài, trong nhiều giây, thậm chí là đến hàng giờ.

Nó có thể sử dụng để chụp light painting (vẽ bằng ánh sáng), phơi sáng chuyển động trên đường phố, chụp sấm sét, bầu trời sao, dải Ngân Hà milky way

Mình đã có một bài viết link trên đầu mục về chủ đề này, anh em có thể đọc tham khảo.

Kết

Khả năng sáng tạo với tốc độ màn trập là vô hạn. Với mỗi thể loại mình kể bên trên, mặc dù lý thuyết là vậy, chúng ta cần thực hành trải nghiệm rất nhiều để tìm ra công thức tốt nhất cho mình.

Ví dụ như chụp panning, chúng ta phải học cách lia camera sao cho đúng với chuyển động để đối tượng rõ nét nhất có thể.

Mỗi đối tượng chuyển động lại có vận tốc rất khác nhau, làm sao để chọn giá trị của tốc độ màn trập cho phù hợp cũng là một điều cần giải quyết.

Hi vọng bài này giúp bạn có thêm những kiến thức quan trọng về tốc độ màn trập.

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of