Tốc độ màn trập và Cách sử dụng

Đứng trước cảm biến (đối với máy ảnh số) hoặc film (đối với máy ảnh film) là một màn chắn, gọi là màn trập. Khoảng thời gian mà màn trập này mở ra để ánh sáng đi đến cảm biến hoặc film gọi là tốc độ màn trập.

Tốc độ màn trập là một yếu tố trong tam giác phơi sáng và cũng là một trong những “nguyên liệu” chính cho việc sáng tạo trong chụp ảnh.

Không chỉ ảnh hưởng đến độ sáng, tốc độ màn trập còn có thể tạo ra nhiều hiệu ứng khác mà ta sẽ tìm hiểu trong bài này.

Tốc độ màn trập là gì?

Tốc độ màn trập là khoảng thời gian màn trập mở ra để cảm biến máy ảnh hoặc film (đối với máy ảnh film) tiếp nhận ánh sáng. Màn trập mở càng lâu, hay tốc độ màn trập càng dài, thì ảnh càng sáng và ngược lại.

Tốc độ màn trập được đo lường bằng giây. Trên máy ảnh kỹ thuật số, tốc độ màn trập nhanh nhất có thể đạt được thường là 1/8000 s hoặc 1/4000 s. Tốc độ màn trập dài nhất có thể lên đến 30 giây.

Mỗi khoảng giá trị của tốc độ màn trập sẽ có những ứng dụng khác nhau.

Tốc độ màn trập và ứng dụng

Cùng với khẩu độISO, tốc độ màn trập là một yếu tố ảnh hưởng đến độ sáng của ảnh.

Nếu bạn sử dụng một tốc độ màn trập dài, cảm biến sẽ thu được nhiều ánh sáng hơn và ảnh sáng hơn. Ngược lại, tốc độ màn trập ngắn thì không có nhiều ánh sáng được hấp thụ, ảnh tối hơn.

Như vậy những điều kiện ánh sáng khác nhau sẽ cần phải điều chỉnh tốc độ màn trập khác nhau, để ảnh không thừa sáng hoặc thiếu sáng.

Ví dụ, khi trời nắng, bạn cần dùng tốc độ màn trập nhanh để hạn chế bớt ánh sáng. Ngược lại trong điều kiện thiếu sáng, cần sử dụng tốc độ màn trập dài để hấp thụ thêm ánh sáng.

Ngoài ảnh hưởng đến độ sáng, tốc độ màn trập còn có các hiệu ứng quan trọng đối với những khung hình có đối tượng chuyển động.

Khi bạn sử dụng một tốc độ màn trập đủ dài, các vật thể chuyển động trong ảnh sẽ được chụp lại thành một vết mờ theo hướng của chuyển động. Hiệu ứng này gọi là motion blur.

Ví dụ trong hình bên dưới, khi chụp ở 1/60 s và 1/8 s , ta được hình ảnh với các vệt chuyển động tạo ra bởi các cánh chong chóng.

Đóng băng chuyển động
Chong chóng đang quay chụp với ba tốc độ màn trập khác nhau: 1/500 s – 1/60 s- 1/8 s

Ngược lại, bạn có thể chụp một vật thể đang chuyển động như thể nó đang đứng yên bằng cách sử dụng một tốc độ màn trập cực nhanh.

Phương pháp này gọi là đóng băng chuyển động. Các đối tượng di chuyển hiển thị sắc nét trong ảnh, điều mà ta không thể thấy được khi quan sát bằng mắt thường.

Một điều bạn cần lưu ý nữa đó là khi cầm máy ảnh trên tay để chụp, chúng ta luôn tạo ra một sự rung lắc nhỏ nào đấy. Nếu tốc độ màn trập đủ dài, nó sẽ tạo ra motion blur.

Có một quy tắc giúp xác định giới hạn của tốc độ màn trập để tránh gặp phải lỗi này, đó là: “Tốc độ màn trập phải nhanh hơn hoặc bằng nghịch đảo độ dài tiêu cự để ảnh không bị rung lắc khi cầm tay”.

Ví dụ: khi chụp với lens 50mm, tốc độ màn trập tối thiểu là 1/50 giây hoặc nhanh hơn nữa.

Như vậy, lens có tiêu cự càng dài thì tốc độ màn trập tối thiểu để tránh motion blur khi handheld càng ngắn.

Tốc độ màn trập
Rung hình ảnh do cầm máy ảnh trên tay chụp với tốc độ màn trập dài.

Trong đa số các trường hợp, khi chụp ảnh trong điều kiện ánh sáng thông thường, tốc độ màn trập thường được sử dụng là từ 1/125s đến 1/500s. Đây là khoảng giá trị để chụp được các đối tượng một cách sắc nét và không gây ra rung lắc hình ảnh khi cầm tay.

Sử dụng tốc độ màn trập trong các trường hợp đặc biệt

1. Chụp ảnh trong điều kiện thiếu sáng.

Với những khung hình tĩnh, bạn có thể dùng tripod để cố định máy ảnh và chỉnh tốc độ màn trập xuống thấp để chụp trong điều kiện thiếu sáng.

Lợi ích của việc này là tăng giới hạn điều chỉnh cho khẩu độ. Bạn không phải mở khẩu độ hết mức có thể (sẽ làm DOF bị mỏng), hoặc tăng ISO lên quá cao làm ảnh bị nhiễu.

2. Chụp panning

Chụp panning hay chụp lia máy là kỹ thuật lia camera theo chuyển động của đối tượng sử dụng một tốc độ màn trập dài, thường là 1/8 – 1/15s. Đây là một kỹ thuật chụp bằng các khai thác hiệu ứng motion blur.

Cảnh vật xung quanh sẽ bị mờ và làm đối tượng chính nổi bật lên, diễn tả được chuyển động của đối tượng.

Chụp panning

3. Chụp ảnh phơi sáng.

Chụp ảnh phơi sáng là kỹ thuật chụp sử dụng tốc độ màn trập rất dài, trong nhiều giây, thậm chí là đến hàng giờ đối với nhiếp ảnh thiên văn.

Chụp phơi sáng

Nó có thể sử dụng để chụp light painting (vẽ bằng ánh sáng), phơi sáng chuyển động trên đường phố, chụp sấm sét, bầu trời sao, dải Ngân Hà milky way

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of