Hướng dẫn chụp ảnh phơi sáng

Chụp ảnh phơi sáng hay chính xác hơn là phơi sáng dài (long exposure), là kỹ thuật hay được nhắc đến ở các forum và group ảnh. Nó có thể tạo ra các hiệu ứng đẹp khi chụp ảnh thác nước, trời sao, phương tiện giao thông di chuyển,…

Chụp ảnh phơi sáng

Ở bài viết này mình sẽ cover tất tần tật về chụp ảnh phơi sáng mà mình biết, bao gồm thiết bị, cách set up các thông số trên máy ảnh, các cảnh có thể tạo ra hiệu ứng đẹp khi phơi sáng, và một số tips khá hay. Bắt đầu nào!

Chụp ảnh phơi sáng là gì?

Chụp ảnh phơi sáng là khi chúng ta chụp ảnh với tốc độ màn trập dài hơn nhiều so với thông thường.

Đa số các ảnh thường được chụp với tốc độ màn trập từ 1/60 s và nhanh hơn để có thể bắt các chuyển động với tốc độ cao. Chụp ảnh phơi sáng thì yêu cầu màn trập mở lâu hơn để thu nạp ánh sáng và tạo ra các hiệu ứng đặc biệt. Có thể là 1 giây, 10 giây, 30 giây hoặc thậm chí nhiều phút, tùy vào đối tượng và hiệu ứng mà ta muốn nhận được.

Với thời gian phơi sáng lâu như vậy thì các chuyển động trong khoảng thời gian đó trong khung ảnh sẽ được ghi lại, tạo ra những bức ảnh mà “bằng mắt thường ta không thể nhìn thấy” :p.

Ví dụ về chụp ảnh phơi sáng

Thác nước hay các dòng chảy khi chụp phơi sáng trong thời gian dài tạo ra hiệu ứng trông như một dải lụa.

Phơi sáng dòng sông

Bầu trời đêm khi được phơi sáng với tốc độ màn trập 15-30 giây có thể cho ra những bức ảnh giải ngân hà đầy sao. Với tốc độ màn trập lên đến nhiều phút, ta có thể lợi dụng được sự quay quanh mình của Trái Đất để tạo ra những vệt sao sáng trên bầu trời.

Chuẩn bị

1. Máy ảnh có chế độ M – chụp thủ công

Để chụp ảnh phơi sáng với thời gian dài thì ta cần phải điều chỉnh tốc độ màn trập lớn hơn nhiều so với bình thường, nên máy ảnh cần có khả năng điều chỉnh các thông số thủ công.

Các máy ảnh DSLR và mirrorless đều có thể chụp ngon lành. Chỉ cần chuyển sang chế độ M (Manual) là có thể chỉnh tay các thông số tốc độ màn trập, khẩu độ, ISO.

Thậm chí là trên các smartphone, tuy chức năng của camera hạn chế nhưng có thể cài thêm app để sử dụng thêm các chức năng nâng cao bao gồm tăng thời gian chụp để phơi sáng lâu hơn.

2. Tripod

Tripod hay chân máy ảnh là thiết bị quan trọng tiếp theo. Nếu chỉ giữ máy ảnh bằng tay thì không thể chụp phơi sáng trong thời gian dài vì mọi chuyển động dù nhỏ nhất khi cầm bằng tay sẽ làm ảnh bị rung và blurry.

Một chiếc tripod để cố định máy ảnh sẽ giải quyết được vấn đề này. Lưu ý chọn tripod vững chắc và cân đối với trọng lượng máy ảnh. Chân máy yếu thì cũng sẽ bị rung vì gió thổi, thậm chí làm đổ máy hỏng đồ.

Nếu không có sẵn tripod, các cậu thể sử dụng bất cứ mặt phẳng/địa hình,… để đặt máy ảnh, miễn là có góc máy tốt và giữ máy ảnh vững trãi là ok. Mình từng chụp phơi sáng bầu trời sao ban đêm ngoài đồng bằng cách đặt máy ảnh nghiêng 45 độ lên hai hòn gạch 😀

3. Hẹn giờ chụp hoặc dùng remote

Để giảm thiểu tối đa rung lắc của máy ảnh thì ta không nên chụp trực tiếp bằng cách bấm nút chụp ảnh thông thường. Thay vào đó có thể hẹn giờ chụp ảnh sau vài giây, hoặc sử dụng remote để chụp từ xa.

Các máy ảnh đa số đều có chức năng timer chụp ảnh sau 2 hoặc 10 giây. Các cậu có thể tìm trong Menu hoặc đọc Manual của thiết bị để biết thêm.

Một cách ưa thích của mình là dùng smartphone làm remote để chụp từ xa. Các máy ảnh đời mới hiện nay thường có thể kết nối với smartphone thông qua Wi-Fi. Chỉ cần cài app của hãng lên điện thoại, rồi kết nối với máy ảnh là có thể chụp và nhận ảnh ngay trên điện thoại.

4. ND Filter (tùy trường hợp)

Filters là kính lọc gắn trước lens để bảo vệ lens và tạo ra các hiệu ứng. ND Filter (Neutral Density Filter) là loại kính lọc có tác dụng giảm lượng ánh sáng đi vào lens.

ND filter

Khi chụp ảnh phơi sáng với thời gian dài trong điều kiện ánh sáng tốt thì ảnh sẽ dư thừa ảnh sáng, cho dù ta có giảm khẩu độ hay ISO để bù lại. Giải pháp khi đó là sử dụng ND Filter. Nó sẽ như một cái kính mát giúp làm giảm lượng ánh sáng đi vào lens.

Cách thiết lập máy ảnh để chụp phơi sáng

Bây giờ là đến phần thiết lập các settings trên máy ảnh.

1. Chọn chụp RAW

Các bức ảnh phơi sáng sẽ cần hậu kỳ để đem lại kết quả tốt nhất. Các cậu nên cài đặt chụp RAW hoặc JPG + RAW thay vì chỉ JPG. Ảnh RAW có thể cho ra ảnh không đẹp ngay nhưng nó có nhiều dữ liệu thô và dễ dàng chỉnh sửa trong Lightroom hay các phần mềm hậu kỳ.

Một bức ảnh phơi sáng sao trời ban đầu chỉ là những chấm sáng nhỏ li ti nhưng ném vào Lightroom kéo sáng và contrast một chút, magic sẽ xuất hiện 😛

2. Chụp chế độ M

Chế độ M (Manual) cho phép ta kiểm soát giá trị của các yếu tố khẩu độ, tốc độ màn trập và ISO. Một số dòng máy có một cái dial chỉnh qua lại giữa các chế độ, trong đó có chế độ M như trong hình.

Máy ảnh mình đang sử dụng là Fujifilm XT3 thì không có dial chuyển, nhưng ngầm định khi các yếu tố có giá trị không phải là Auto thì máy đang ở chế độ M. Lưu ý là Fujifilm có một núm gạt S – C – M thì cái này không phải chế độ M mà mình đang nói đến. Đây là các chế độ lấy nét khác nhau Single – Continous – Manual.

3. Điều chỉnh Tốc độ màn trập

Khi đã ở chế độ M, ta có thể tùy chỉnh tốc độ màn trập theo mục đích chụp. Tùy theo đối tượng và điều kiện, mục đích mà tốc độ màn trập có thể thay đổi.

Chụp các chuyển động như thác nước, dòng xe di chuyển trên đường, hay đường sáng vẽ trong không khí, tốc độ màn trập có thể là 1 – 30 giây. Nên thử với từng khoảng 1 – 5 – 10 – 15 – 20 giây để xem hiệu ứng của mỗi giá trị.

Càng thiếu sáng và chuyển động càng chậm thì màn trập càng có thể mở lâu hơn. Với bầu trời sao, mình có viết một hướng dẫn phơi sáng bầu trời sao chi tiết hơn ở đây.

Hai yếu tố tiếp theo là khẩu độ và ISO.

4. Khẩu độ và ISO

Khẩu độ ảnh hưởng đến độ sáng của ảnh và độ sâu trường ảnh. Có người khuyên nên chụp với khẩu độ càng nhỏ càng tốt nhưng theo mình khép khẩu thế nào tùy thuộc vào mục đích chụp, không phải luôn chọn khẩu nhỏ mới tốt.

Khi chụp ở điều kiện ánh sáng tốt thì ta có thể khép khẩu từ f/8 trở lên để giảm lượng ánh sáng đi vào và đảm bảo các chi tiết trên ảnh đều nét.

Trong điều kiện thiếu sáng, ta có thể mở khẩu lớn (khoảng từ khẩu độ lớn nhất đến f/5.6) để tăng lượng ánh sáng đi vào, đồng thời tạo ra hiệu ứng làm mờ tiền cảnh và hậu cảnh do độ sâu trường ảnh bị thu hẹp.

ISO cũng có tác dụng kiểm soát ánh sáng của bức ảnh. ISO càng cao ảnh càng sáng nhưng sẽ bị noise nhiều hơn. Do vậy nên chọn ISO thấp nhất có thể để ảnh không bị noise quá nhiều mà vẫn đảm bảo ảnh đủ sáng. Giá trị của ISO nên trong khoảng từ mức thấp nhất cho đến 3200, điều chỉnh một hồi sẽ tìm được giá trị ưng ý thôi.

Khi nào có thể chụp phơi sáng?

Kỹ thuật chụp phơi sáng có thể sử dụng trong nhiều trường hợp và không có giới hạn, phổ biến là khi môi trường thiếu sáng hoặc có sự chuyển động. Bản thân mình thích lợi dụng phơi sáng để thể hiện sự trôi không ngừng của thời gian. Dưới đây là một số trường hợp tiêu biểu của chụp ảnh phơi sáng.

Chụp tĩnh vật trong điều kiện thiếu sáng

Trong trường hợp khẩu độ đã được ưu tiên, nếu đối tượng không dịch chuyển và ánh sáng không đủ tốt thì ta có thể chụp phơi sáng với tốc độ màn trập dài để tăng sáng cho ảnh. Không cần phải tăng ISO làm ảnh bị noise.

Đường sáng tạo bởi đèn xe trên đường

Thời điểm chụp ưa thích của mình là khi mặt trời lặn, hoặc rạng sáng. Nhưng khi mặt trời lặn thì có lợi thế là nhiều xe hơn, tạo ra nhiều vệt sáng hơn. Tốc độ màn trập từ 5 – 10 giây để có thể tạo ra những đường sáng liền mạch. Có thể khép khẩu để lấy nét toàn cảnh, hoặc mở khẩu một chút để tạo ra hiệu ứng làm mờ tiền cảnh.

Dòng nước chảy

Phơi sáng trong thời gian dài tạo ra các dòng chảy mềm mượt như lụa, mặt nước phẳng lặng. Bạn có thể chọn chụp dòng sông, thác nước hay bờ biển với sóng nhẹ để tạo ra những hiệu ứng này.

Bầu trời sao ban đêm

Phơi sáng bầu trời sao
Source: Photographyvox

Khi phơi sáng bằng máy ảnh, bạn sẽ chụp được nhiều sao hơn nhiều so với chụp thông thường. Vì thiếu sáng nên ta mở khẩu lớn f2, f2.8 để thu được nhiều ánh sáng, ISO có thể để 2500 – 3000, tốc độ khoảng 10 giây là ok. Nếu ảnh thừa sáng hoặc thiếu sáng, hãy điều chỉnh lần lượt ISO, khẩu độ, tốc độ để thu được kết quả vừa ý.

Đặc biệt khi phơi sáng bầu trời sao với thời gian lên đến 10 – 15 phút trở lên, ta sẽ thu được những vệt sáng tạo thành từ những ngôi sao trên bầu trời. Đây là kết quả của sự tự quay quanh mình của Trái Đất. Thời gian phơi càng dài thì vệt sáng càng dài.

Chụp tia chớp

Hồi bé mình thắc mắc tại sao người ta có thể chụp được đúng lúc tia sét đánh vì nó quá nhanh và ngẫu nhiên. Bây giờ thì đã biết người ta sử dụng kỹ thuật chụp phơi sáng để mở màn trập trong thời gian dài. Nếu sét đánh trong khoảng thời gian đó thì nó sẽ được chụp lại.

Tốc độ màn trập thông dụng tham khảo là 10 – 30 giây. Tốc càng cao thì nền ảnh cũng sáng lên nhiều nên các cậu cần điều chỉnh ISO và khẩu độ xuống thấp để tránh ảnh bị cháy sáng.

Tóm lại chụp ảnh phơi sáng là chụp ảnh ưu tiên tốc độ màn trập, sau đó ta mới điều chỉnh khẩu độ và ISO theo để bức ảnh đúng sáng và đúng mục đích. Tuy mỗi loại máy ảnh có cách sử dụng khác nhau nhưng về cơ bản chỉ là việc sử dụng và kết hợp ba yếu tố trên.

Mọi ý kiến đóng góp hay câu hỏi cần lời giải đáp, xin anh em hãy nhiệt tình để xuống bên dưới, mình sẽ phản hồi nhanh nhất có thể. Love you!

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of