Hiểu về Độ sâu trường ảnh: Depth of Field (DOF)

Độ sâu trường ảnh là gì?

Trên các group hay video về nhiếp ảnh, bạn có thể đã bắt gặp thuật ngữ DOF. DOF là viết tắt của từ tiếng Anh “Depth of field”. Dịch ra tiếng Việt là độ sâu trường ảnh.

DOF là một khái niệm cơ bản trong nhiếp ảnh và cũng dễ nắm bắt. Kỳ này mình sẽ làm rõ về DOF, thế nào là DOF mỏng, DOF dày, những yếu tố nào ảnh hưởng đến DOF, và tất tật những thứ liên quan đến DOF.

Hiểu về Độ sâu trường ảnh

Độ sâu trường ảnh là gì? Độ sâu trường ảnh hiểu đơn giản là độ rộng của vùng được lấy nét.

Ví dụ trong trường hợp bên trên, người chụp mở khẩu độ f/2.8 và lấy nét vào cô gái. Khi đó không chỉ những điểm có cùng khoảng cách với cô gái được lấy nét, mà có cả những điểm phía trước và phía sau (trong vùng màu xanh).

Độ rộng của vùng màu xanh được gọi là là độ sâu trường ảnh. Như vậy, độ sâu trường ảnh, hay DOF là khoảng cách từ điểm trong vùng lấy nét gần camera nhất đến điểm trong vùng lấy nét xa camera nhất.

Những điểm ngoài vùng lấy nét gọi là out of focus. Trong ví dụ là con chó phía trước, và cái cây phía sau. Những đối tượng này sẽ bị mờ đi, anh em vẫn hay gọi là out nét.

Bạn đã biết khẩu độ ảnh hưởng đến độ sâu trường ảnh. Trong ví dụ thứ hai này, khẩu độ đã bị khép xuống còn f/16. Độ sâu trường ảnh trở nên sâu hơn, phạm vi lấy nét rộng hơn. Cả con chó và cái cây lúc này đều đã nằm trong vùng lấy nét.

Như vậy ta nói, DOF ở trường hợp 1 mỏng (hay nông) hơn DOF ở trường hợp 2, hay DOF ở trường hợp 2 dày (hay sâu) hơn DOF ở trường hợp 1.

Mối liên hệ giữa khẩu độ và DOF:

Ngoài khẩu độ, độ sâu trường ảnh còn phụ thuộc vào những yếu tố khác đó là: tiêu cự ống kínhkhoảng cách đến đối tượng.

Tiêu cự của ống kính ảnh hưởng đến DOF như thế nào?

Với cùng một khoảng cách đến điểm lấy nét và khẩu độ, lens nào có tiêu cự ngắn hơn sẽ cho DOF dày hơn.

Ví dụ khi so sánh hai ống kính Canon EF 50mm f/1.2 và Canon EF 200mm f/2.8.

Nếu hai lens cùng mở khẩu f/4 và khoảng cách đến đối tượng lấy nét cùng là 10m:

  • Canon EF 50mm f/1.2: Khoảng lấy nét từ 6,77m – 19,1m, tức là DOF khoảng 12,4m.
  • Canon EF 200mm f/2.8: Khoảng lấy nét từ 9,71m – 10,3m. DOF chỉ là 0,59m.

Nếu muốn đạt được DOF như lens 50mm trên lens 200mm, ta phải di chuyển ra cách điểm lấy nét 45m.

Ảnh hưởng của tiêu cự đến DOF
So sánh DOF ở các tiêu cự khác nhau khi chụp cùng khẩu độ. Nguồn: BoostPhotography

DOF phụ thuộc vào khoảng cách từ camera đến đối tượng?

Khoảng cách từ camera đến đối tượng lấy nét là một yếu tố khác ảnh hưởng đến DOF.

Camera càng di chuyển đến gần đối tượng, DOF càng mỏng và ngược lại.

Như vậy có ba yếu tố ảnh hưởng đến DOF

  • Khẩu độ: khẩu độ càng lớn, DOF càng mỏng. Khẩu độ càng nhỏ, DOF càng dày.
  • Tiêu cự của lens: Tiêu cự càng dài, DOF càng mỏng. Tiêu cự càng ngắn, DOF càng dày.
  • Khoảng cách từ máy ảnh đến đối tượng lấy nét: Khoảng cách này càng gần thì DOF càng mỏng.

DOF không phân phối đều trước và sau điểm được lấy nét.

Khi ta lấy nét vào một điểm, sẽ có một khoảng phía trước và phía sau điểm này nằm trong vùng lấy nét. Hai khoảng này có độ rộng không phải như nhau.

Nếu chia DOF làm ba phần bằng nhau, thì khoảng phía trước điểm lấy nét thường có độ rộng là một phần, tức ~1/3 DOF. Khoảng phía sau chiếm khoảng 2/3 DOF.

Tiêu cự của ống kính càng dài thì hai khoảng này càng có xu hướng cân bằng nhau.

Khi nào nên chụp với DOF dày?

Khi muốn chụp lấy nét toàn khung hình, ta phải tạo ra DOF dày. Thường là bằng việc khép khẩu nhỏ, các giá trị từ f/11 đến f/16, f/22.

Ví dụ khi đi du lịch, có một người bạn nhờ bạn chụp ảnh sao cho lấy nét được cả họ và cả khung cảnh phía sau. Đây là lúc phải chụp với DOF dày.

Chụp ảnh phong cảnh là ví dụ tiêu biểu khác của việc sử dụng DOF dày. Có rất nhiều thuận lợi để tạo ra DOF dày trong thể loại này. Thường chụp với lens tiêu cự ngắn, không có mẫu, khoảng cách từ điểm lấy nét đến lens cũng rất xa.

Do khẩu độ còn ảnh hưởng đến độ sáng của ảnh, nên bạn cần thử các khẩu độ để chọn được giá trị tốt nhất, khẩu mở đủ lớn để thu đủ ánh sáng và cũng đảm bảo DOF có độ sâu.

Còn DOF mỏng thì sao?

DOF mỏng được sử dụng trong khác trường hợp ta muốn hướng sự chú ý của người xem đến một đối tượng cụ thể, tiêu biểu là chụp chân dung.

Bokeh là một hiệu ứng thành trào lưu nhiếp ảnh những năm gần đây. Nó là kết quả của chụp với DOF mỏng trong điều kiện thích hợp.

Để chụp được bức ảnh đẹp với DOF mỏng, ta cần tính toán sao cho đối tượng được lấy nét đầy đủ, background cũng không bị xóa mịt mù mà vẫn mang lại sự liên kết với chủ thể.

Sử dụng DOF như thế nào phụ thuộc vào người chụp. Nó tạo nên sự thú vị của nhiếp ảnh, một công cụ sáng tạo vô tận. Đôi khi những bức ảnh out nét lại mang lại cảm xúc và ý nghĩa hơn những bức ảnh đúng nét.

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of