Độ nhạy sáng ISO là gì? Cách sử dụng ISO

Cùng với khẩu độ và tốc độ màn trập, ISO là yếu tố thứ ba ảnh hưởng đến độ sáng của ảnh.

Kỳ này dành cho những bạn quan tâm và muốn tìm hiểu thêm về ISO, về nguồn gốc, ý nghĩa và cách sử dụng yếu tố này cho hiệu quả trong chụp ảnh.

Yo, bắt đầu thôi.

1. ISO là gì?

ISO là viết tắt của International Organiztion for Standardization (Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế).

Ta thường gọi nhanh là ISO, thực ra đầy đủ của nó nên là Độ nhạy sáng ISO, tức là độ nhạy sáng được quy định bởi tổ chức ISO.

ISO là gì

Trước thời đại của máy ảnh kỹ thuật số là máy ảnh film. Khi đó mỗi loại film sẽ có một thuộc tính gọi là film speed thể hiện độ nhạy cảm của film với ánh sáng.

Các loại film thường có film speed trong các giá trị 50, 100, 200, 400, 800, 1600, 3200. Mỗi film speed được dùng cho một điều kiện ánh sáng khác nhau.

Trong series học chụp ảnh, mình có nói về cấu trúc cơ bản của một chiếc máy ảnh. Trong đó, ánh sáng đi qua ống kính, rồi đi qua màn trập, cuối cùng là đập vào film. Film sẽ ghi lại hình ảnh.

Đến thời đại máy kỹ thuật số, thay cho film là cảm biến. Khi đó độ nhạy sáng ISO của cảm biến trên máy số tương đương với film speed trên máy film.

Giá trị ISO trên máy số hiện nay thậm trí vượt xa giá trị 3200 vốn là giá trị tối đa của film speed (trừ một số film đặc biệt có giá trị cao hơn 3200).

2. Tác dụng của độ nhạy sáng ISO?

Đầu tiên, ISO ảnh hưởng đến độ sáng của ảnh. Trị số của ISO rất dễ hiểu, càng tăng cao thì ảnh càng sáng và ngược lại.

Ví dụ bên dưới, ảnh chụp với ISO tăng dần: 100, 200, 400, 800. Khẩu độ và tốc độ màn trập được giữ cố định để so sánh.

Ví dụ Tăng ISO

Trong môi trường ánh sáng đủ mạnh như ánh sáng mặt trời ban ngày, ta có thể dùng ISO thấp như 50, 100, 200. Chụp trong nhà có thể tăng lên 400 – 800. Khi thiếu sáng thì lại cần ISO cao hơn nữa để bù sáng.

ISO cũng có một “tác dụng phụ” là nhiễu ảnh (hay noise). ISO càng cao ảnh càng bị nhiễu. Đó là lý do chúng ta ưu tiên sử dụng ISO thấp có thể để giữ được chất lượng của ảnh.

Trong ví dụ minh họa bên dưới, ISO tăng lên, khẩu độ và tốc độ màn trập cũng thay đổi để đảm bảo ảnh đúng sáng. Dễ thấy ISO càng lớn thì ảnh cũng bị noise nhiều hơn.

Không phải máy ảnh nào ở cùng một ISO thì cũng cho độ nhiễu như nhau. Độ nhiễu phụ thuộc vào công nghệ của hãng và tùy model.

Một số máy ảnh cao cấp hiện nay có khả năng xử lý noise tốt nên ở ISO cao ảnh vẫn tốt hơn so với máy tầm thấp chụp ở ISO thấp.

3. Sử dụng ISO

Khi chụp với chế độ M thì đây là cách mình điều chỉnh ISO cho phù hợp, anh em mới bắt đầu có thể tham khảo.

Khi bắt đầu mình thường để ISO ở mức 100 – 800 tùy điều kiện ánh sáng. Trời nắng thời tiết đẹp thì chọn 200 – 400. Trời râm hoặc trong nhà thì 400 – 800. Đây chỉ là trị số ban đầu để làm cơ sở.

Tiếp đến là khẩu độ và tốc độ màn trập.

khẩu độ còn ảnh hưởng đến độ sâu trường ảnh, và tốc độ màn trập thì ảnh hưởng đến hiệu ứng mờ chuyển động, nên tùy trường hợp mà ta set theo ý đồ.

Ví dụ khi chụp chân dung bằng lens có khẩu độ lớn nhất là f/2.8, mình sẽ ưu tiên mở khẩu trước để lấy độ sâu trường ảnh, tại f/2.8 chẳng hạn. Sau đó chọn một tốc độ màn trập để ảnh đúng sáng, dựa vào thước đo sáng.

Nếu tốc độ màn trập quá dài, có khả năng gây rung mờ thì có thể điều chỉnh ISO tăng lên. Sau đó tăng tốc độ màn trập nhanh hơn để ảnh vẫn đúng sáng.

Chốt lại, ISO là yếu tố thiết lập đầu tiên để làm cơ sở, sau khi điều chỉnh khẩu độ và tốc độ màn trập rồi, có thể tùy theo mà thay đổi ISO cho phù hợp.

4. Test ISO tối đa trên máy ảnh

Mỗi máy ảnh có một mức ISO tối đa mà ở đó chất lượng ảnh là chấp nhận được.

Sau đây là các bước để test ISO tối đa:

  1. Dùng tripod hoặc bất cứ cái gì có thể cố định máy ảnh ở một khung hình.
  2. Chuyển máy sang chế độ M. Set ISO bắt đầu từ 100. Điều chỉnh khẩu độ và tốc độ màn trập cho đúng sáng.
  3. Chụp ảnh tại ISO 100.
  4. Sau đó tăng gấp đôi ISO. Ảnh dư sáng, giảm khẩu độ 1 stop để cân bằng sáng trở lại. Chụp tiếp tại ISO 200.
  5. Cứ như vậy cho đến khi ISO đạt mức tối đa trong máy ảnh. Lưu ý là sau khi giảm khẩu độ hết nấc rồi thì có thể tăng tốc độ màn trập để tiếp tục giảm sáng.
  6. Đem hình ảnh đã chụp vào máy tính zoom lên để xem noise. Sau đó anh em có thể tự quyết định đâu là mức ISO cho chất lượng hình ảnh chấp nhận được.

Biết được mức ISO tối đa rồi, anh em sẽ tự tin điều chỉnh ISO cho linh hoạt mà không lo ảnh bị noise quá đáng.

Trong nhiều trường hợp ta không thể hi sinh khẩu độ và tốc độ màn trập thì ISO là chốt cứu hộ cuối cùng.

Độ sâu trường ảnh hay độ mờ chuyển động không thể chỉnh sửa khắc phục bằng hậu kỳ, còn noise thì có thể. Lightroom hay Camera RAW và nhiều phần mềm biên tập ảnh đã có chức năng noise reduction làm khá ổn.

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of