Cân bằng trắng (White Balance) và Cách sử dụng

Cân bằng trắng

Bạn đã bao giờ gặp trường hợp ảnh bị ngả vàng khi chụp indoor hay ám xanh khi chụp lúc hoàng hôn chưa? Đó là những lỗi do thiết lập cân bằng trắng trên máy ảnh không đúng gây ra.

Nếu thiết lập cân bằng trắng không đúng, hoặc để máy ảnh tự động điều chỉnh bằng Auto White Balance, rất có thể ảnh sẽ bị ngả sang màu khác (hay còn gọi là color casts), làm màu sắc trông không tự nhiên.

Vậy nên hiểu về cân bằng trắng (White Balance) và cách nó tác động đến màu sắc của ảnh là rất quan trọng. Trong bài viết này, mình sẽ giải thích tất tật về WB, cách bạn có thể điều chỉnh nó trên camera và cả sau khi chụp bằng chỉnh sửa hậu kỳ.

Cân bằng trắng là gì?

Cân bằng trắng là quá trình điều chỉnh màu sắc, loại bỏ color casts sao cho hình ảnh trông tự nhiên. Quá trình này có thể thực hiện thông qua thiết lập trên máy ảnh hoặc qua phần mềm chỉnh sửa ảnh.

Một cách dễ hiểu hơn thì nó có nhiệm vụ đưa những thứ “đáng lẽ là màu trắng” trong ảnh về giống với màu trắng quan sát được bằng mắt thường.

Ví dụ về cân bằng trắng

Nói về lí do chúng ta cần cân bằng trắng: Đó là vì mỗi nguồn sáng khác nhau phát ra những nhiệt độ màu khác nhau, ảnh hưởng đến màu sắc trong ảnh khác nhau.

Chúng ta có ánh sáng mặt trời lúc hoàng hôn bình minh, ánh sáng mặt trời giữa trưa, đèn điện, flash, ánh sáng phát ra từ ngọn lửa,… Mỗi loại ánh sáng sẽ ảnh hưởng đến màu sắc mà máy ảnh quan sát được.

Máy ảnh có thể tự động điều chỉnh màu sắc từ những thông tin nó thu thập và phân tích, nhưng nó chưa đủ thông minh để xử lý tất cả các trường hợp.

Nhiều trường hợp, bộ xử lý của máy ảnh làm tốt, ta có được một bức ảnh có màu sắc tương đối “chuẩn”, giống với thực tế. Nhưng cũng có những trường hợp nó không thể hoạt động đúng, dẫn đến màu sắc ảnh bị ám xanh ngả vàng và không trung thực.

Phần còn lại của bài viết sẽ chỉ cho bạn cách tránh mắc phải điều này.

Thang nhiệt độ màu

Mỗi loại ánh sáng có một mức nhiệt độ đi theo nó và được đo bằng thang nhiệt độ Kelvin. 5500K là mức nhiệt độ màu phổ biến mà bạn quan sát được hàng ngày, đó là nhiệt độ màu của ánh sáng mặt trời.

Bảng bên dưới thể hiện mức nhiệt độ màu cho các loại ánh sáng ta thường gặp.

Loại ánh sángNhiệt độ màu Kelvin (K)
Ngọn lửa nến1,000 to 2,000
Đèn chiếu sáng gia đình2,500 to 3,500
Bình minh & Hoàng hôn
3,000 to 4,000
Ánh sáng mặt trời
5,000 to 6,000
Ánh sáng mặt trời giữa trưa, không mây
6,000 to 6,500
Trời nhiều mây
6,500 to 8,000
Trời siêu u ám
9,000 to 10,000

Nếu bạn để máy ảnh tự động điều chỉnh cân bằng trắng (Auto White Balance), nó sẽ đoán nhiệt độ màu (độ K) dựa vào những đối tượng màu trắng nhận ra được trong khung hình.

Điểm yếu của chức năng này là sẽ có những trường hợp không có đối tượng màu trắng nào ở trong khung hình để làm cơ sở, hoặc cả khung hình bị một màu sắc chủ đạo nào đó lấn át. Khi đó máy ảnh khó có thể tính được nhiệt độ K phù hợp.

Nhưng đừng lo, chúng ta có thể tự chọn nhiệt độ K thủ công bằng những cách mình hướng dẫn bên dưới.

Điều chỉnh cân bằng trắng

Bạn có thể điều chỉnh cân bằng trắng trên máy ảnh, hoặc sử dụng phần mềm chỉnh sửa ảnh sau khi chụp.

Đối với việc điều chỉnh trên máy ảnh, ta có các lựa chọn:

  • Để máy ảnh tự động điều chỉnh WB.
  • Sử dụng các preset có sẵn cho từng điều kiện ánh sáng.
  • Sử dụng chức năng Custom White Balance và chỉnh nhiệt độ Kelvin thủ công.

Các máy ảnh kỹ thuật số hiện đại đều có các chức năng này. Mặc dù vậy tên gọi có thể khác nhau chút ít, bạn nên đọc thêm hướng dẫn sử dụng máy ảnh của mình để sử dụng cho chính xác.

1. Auto White Balance

Với chế độ Auto White Balance (AWB), cảm biến trên máy ảnh tự động phân tích ánh sáng và cân bằng lại màu sắc cho ảnh.

Auto White Balance

AWB hoạt động khá ok trong điều kiện ánh nắng ngoài trời. Tuy nhiên nó không đáng tin trong đa phần các trường hợp còn lại, điển hình như chụp trong nhà, ánh sáng yếu hay các nguồn sáng hỗn hợp.

Một đối tượng có màu sắc đặc biệt và chiếm phần lớn khung hình cũng có thể đánh lừa AWB. Ví dụ khi chụp cận một cây lá đỏ, máy ảnh có thể hiểu nhầm có ánh sáng đỏ nên tăng tone màu xanh cho hình, làm ảnh bị ngả xanh.

Ta còn có chức năng WB Shift để điều chỉnh cân bằng trắng nhanh nếu cần. WB Shift có dạng một hệ trục tọa độ với hai trục hổ phách / xanh dương và đỏ điều / xanh lá.

WB Shift

Bằng cách di chuyển con trỏ hình vuông đến các vị trí trong hệ trục toạ độ và quan sát trên Live View, bạn có thể “thêm bớt” một tông màu nhất định để cân bằng màu sắc cho hình ảnh.

WB Shift là một chức năng hữu ích và mình cũng thường xuyên sử dụng.

2. Sử dụng Preset WB

Preset là những thiết lập cân bằng trắng có sẵn trong máy ảnh để bạn lựa chọn. Với mỗi loại nguồn sáng thì sẽ có một preset ứng với nó.

Dưới đây là danh sách các preset có trên máy ảnh DSLR của Canon:

  • Tungsten: nguồn sáng là đèn sợi đốt volfam.
  • Fluorescent: nguồn sáng là đèn huỳnh quang.
  • Direct Sunlight: Ánh sáng mặt trời trực tiếp – outdoor.
  • Flash: Sử dụng kết hợp với đèn flash.
  • Cloudy: Sử dụng khi trời có nhiều mây hoặc râm.
  • Shade: Sử dụng khi ánh sáng mặt trời yếu, chẳng hạn hoàng hôn, hoặc trong bóng râm.

Các máy ảnh của các hãng khác nhau có thể thêm bớt một vài preset khác.

Preset là một cách điều chỉnh cân bằng trắng nhanh, tuy vậy nó không phải lúc nào cũng chính xác.

Lý do là mỗi loại ánh sáng sẽ có nhiệt độ màu khác nhau. Dù chúng cùng nằm trong một dải nhiệt độ màu K nhất định.

Hiểu đơn giản thì không phải đèn huỳnh quang nào cũng có nhiệt độ K như nhau, hay không phải trời râm nào cũng mát như nhau.

Bạn có thể khắc phục nhược điểm này bằng cách kết hợp sử dụng chức năng WB Shift mình đã nói ở phần Auto WB.

3. Custom White Balance & Sử dụng nhiệt độ màu.

Custom White Balance

Sử dụng chức năng Custom White Balance kết hợp với grey card được cho là cách có được cân bằng trắng chính xác nhất.

Grey card là tấm thẻ có màu xám 18%, một phụ kiện dành cho các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp.

Grey card chỉnh cân bằng trắng

Trong cài đặt WB của các máy ảnh kỹ thuật số đều có chức năng Custom White Balance. Khi mở chức năng này lên, sẽ có một khung hình để bạn chụp lại tấm grey card trong điều kiện ánh sáng hiện tại, hoặc chọn một tấm ảnh grey card đã chụp.

Custom White Balance

Máy ảnh sẽ dựa vào để điều chỉnh và tạo ra một thiết lập WB dành riêng cho ánh sáng đó. Sau đó bạn có thể sử dụng thiết lập này cho các shot tiếp theo.

Nhiệt độ màu Kelvin

Chức năng chỉnh nhiệt độ màu Kelvin thường nằm ngay cạnh chức năng Custom White Balance.

Chức năng này cho phép bạn chỉnh mức nhiệt độ màu từ 2500 đến 10000 cho phù hợp theo ánh sáng hiện tại. Ví dụ, ánh sáng mặt trời thì có thể chỉnh 5200K, hay dưới ánh sáng đèn volfam, bạn có thể để mức 3200K. Hãy thử điều chỉnh cho đến khi bạn thấy màu sắc chân thực nhất.

Sử dụng chức năng này sẽ cho kết quả chính xác hơn so với preset vì bạn được tùy chọn một mức nhiệt độ K cụ thể cho từng điều kiện ánh sáng.

Điều chỉnh White Balance sau khi chụp bằng phần mềm

Cân bằng trắng cũng có thể điều chỉnh sau khi ảnh đã được chụp bằng các phần mềm chỉnh sửa ảnh trên máy tính, nếu bạn chụp với định dạng RAW.

Nếu bạn chưa biết RAW là gì thì nó là một định dạng ảnh với dữ liệu thô chưa qua xử lý. File RAW nặng hơn JPEG rất nhiều vì không bị nén, dễ chỉnh sửa mà không làm hỏng chi tiết khi hậu kỳ.

Lightroom là một phần mềm chỉnh sửa ảnh phổ biến để điều chỉnh WB. Bạn chỉ việc import ảnh đã chụp vào, bên phải sẽ có mục White Balance với các tùy chọn như trên máy ảnh.

Điều chỉnh Cân bằng trắng trong Lightroom

Lightroom có một menu kéo thả với các preset cho các điều kiện ánh sáng khác nhau như trên máy ảnh. Cá nhân mình không thích sử dụng chức năng này lắm, mình thường để custom và điều chỉnh Temp và Tint cho linh động.

Nếu thấy ảnh ngả sang màu vàng, bạn có thể kéo thanh Temp về phía xanh dương, tức là hạ nhiệt độ K xuống. Và ngược lại, ảnh bị ngả màu xanh biển, bạn có thể tăng nhiệt độ K lên để cân bằng.

Tương tự là điều chỉnh Tint.

Điều chỉnh WB chỉ là một trong rất nhiều chỉnh sửa bạn có thể làm với Lightroom. Mình sẽ có một series hướng dẫn sử dụng phần mềm này sau. Hãy nhớ là phải chụp định dạng RAW để có thể tận dụng được tối đa sức mạnh của các phần mềm.

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of