Cân bằng trắng (White Balance) là gì? Cách sử dụng WB

Cân bằng trắng – White Balance hay viết tắt WB, là một thiết lập rất rất quan trọng và vô cùng nên biết khi chụp ảnh.

Một thời gian dài khi làm quen với máy ảnh mình coi thường và bỏ quên nó. Đến khi phát hiện ra rồi thì cảm giác như là đạt đến một cảnh giới mới vậy. Dù sao biết muộn vẫn hơn không.

White Balance quan trọng, vì thông qua nó ta có thể chỉ cho máy ảnh biết màu như thế nào là đúng thực tế nhất, phù hợp với cảm quan của ta nhất.

Bạn đã bao giờ chụp một bức ảnh indoor rồi nhận ra ảnh mình bị ám vàng không như thực tế. Hay khi chụp một bức ảnh hoàng hôn lại bị ám xanh… Tất cả là do hệ thống cân bằng trắng của máy ảnh.

Cân bằng trắng là gì?

Hiểu đơn giản thì: Cân bằng trắng là một chức năng trên máy ảnh có nhiệm vụ điều chỉnh màu sắc sao cho giống thực tế mắt người quan sát nhất.

Với con người, hình ảnh truyền vào từ mắt được não bộ xử lý. Ở hình ảnh mà ta cảm nhận được thì mọi vật có màu sắc “chuẩn” dưới các điều kiện nguồn sáng khác nhau.

Máy ảnh cũng là mô phỏng hoạt động đó, nhưng nó không đạt đến được “level” như não người. Trên máy ảnh, bộ xử lý phân tích nguồn sáng, tông màu bằng cảm biến để tái tạo màu sắc.

Mỗi hãng máy ảnh có công nghệ xử lý cân bằng trắng khác nhau, tạo ra màu sắc đặc trưng luôn cho máy hãng. Thế nên ta có màu Fuji, màu Canon, màu Nikon,…

Mặc định trên máy ảnh là chế độ Auto White Balance (AWB). Ở chế độ này, máy ảnh sẽ tự động phân tích và điều chỉnh cân bằng trắng.

Nhiều trường hợp, bộ xử lý của máy ảnh làm tốt, ta có được một bức ảnh có màu sắc “chuẩn”, giống với thực tế. Nhưng cũng có những trường hợp nó tỏ ra bất lực, ảnh bị ám xanh ám vàng và không trung thực.

Phần còn lại của bài viết sẽ chỉ cho bạn cách tránh mắc phải điều này.

Thang nhiệt độ màu

Mỗi loại ánh sáng có một mức nhiệt độ đi theo nó và được đo bằng thang nhiệt độ Kelvin.

Tư 2000-4000k là ánh sáng vàng đỏ. 5500k là mức nhiệt độ màu của ánh sáng ban ngày. Và dần lên cao thì ánh sáng chuyển dần từ đỏ sang trắng rồi đến xanh.

Điều chỉnh cân bằng trắng

Bạn có thể điều chỉnh cân bằng trắng trên máy ảnh, hoặc sử dụng phần mềm chỉnh sửa ảnh sau khi chụp.

Đối với việc điều chỉnh trên máy ảnh, bạn có các lựa chọn:

  • Để máy ảnh tự động điều chỉnh WB.
  • Sử dụng các preset có sẵn cho từng điều kiện ánh sáng.
  • Sử dụng chức năng Custom White Balance hoặc chỉnh độ Kelvin.

Các máy ảnh kỹ thuật số hiện đại đều có các chức năng này. Mặc dù vậy tên gọi có thể khác nhau chút ít, bạn nên đối chiếu với hướng dẫn sử dụng máy ảnh của mình để tiếp cận dễ dàng hơn.

1. Auto White Balance

Với chế độ Auto White Balance (AWB), cảm biến trên máy ảnh tự động phân tích ánh sáng và cân bằng lại màu sắc cho ảnh.

AWB hoạt động khá ok trong điều kiện ánh nắng ngoài trời. Tuy nhiên nó không đáng tin trong đa phần các trường hợp còn lại, điển hình như chụp indoor hay có các nguồn sáng hỗn hợp.

Một đối tượng có màu sắc đặc biệt và chiếm phần lớn khung hình cũng có thể đánh lừa AWB. Ví dụ khi chụp cận một cây lá đỏ, máy ảnh có thể hiểu nhầm có ánh sáng đỏ nên tăng tone màu xanh cho hình. Kết quả là ảnh bị ám xanh và màu không còn đúng thực tế.

May thay, ta còn có chức năng WB Shift để điều chỉnh cân bằng trắng nhanh nếu cần. WB Shift có dạng một hệ trục tọa độ với hai trục hổ phách / xanh dương và đỏ điều / xanh lá.

Bằng cách di chuyển con trỏ hình vuông đến các vị trí trong hệ trục toạ độ và quan sát trên Live View, bạn có thể “thêm” hay nhấn mạnh một tông màu nhất định cho hình ảnh.

Ví dụ: bạn chụp với ánh đèn trong nhà với AWB và nhận thấy hình ảnh bị ám xanh. Trường hợp này, bạn có thể di chuyển con trỏ về phía trục hổ phách để tăng gam màu ấm và đưa màu sắc ảnh về gần thực tế hơn.

WB Shift là một chức năng hữu ích và mình cũng thường xuyên sử dụng.

2. Sử dụng Preset WB

Preset là những thiết lập cân bằng trắng có sẵn trong máy ảnh để bạn lựa chọn. Với mỗi loại nguồn sáng thì sẽ có một preset ứng với nó.

Dưới đây là danh sách các preset có trên máy ảnh DSLR của Nikon:

  • Tungsten: nguồn sáng là đèn sợi đốt volfam.
  • Fluorescent: nguồn sáng là đèn huỳnh quang.
  • Direct Sunlight: Ánh sáng mặt trời trực tiếp – outdoor.
  • Flash: Sử dụng kết hợp với đèn flash.
  • Cloudy: Sử dụng khi trời có nhiều mây hoặc râm.
  • Shade: Sử dụng khi ánh sáng mặt trời yếu, chẳng hạn hoàng hôn, hoặc trong bóng râm.

Các máy ảnh của các hãng khác nhau có thể thêm bớt một vài preset khác.

Preset là một cách điều chỉnh cân bằng trắng nhanh, tuy vậy nó không phải lúc nào cũng chính xác.

Lý do là mỗi loại ánh sáng sẽ có những trường hợp khác nhau có nhiệt độ màu khác nhau. Dù chúng cùng nằm trong một dải nhiệt độ màu K nhất định.

Hiểu đơn giản thì không phải đèn huỳnh quang nào cũng có nhiệt độ K như nhau, hay không phải trời râm nào cũng mát như nhau.

Bạn có thể khắc phục nhược điểm này bằng cách kết hợp sử dụng chức năng WB Shift mình đã nói ở phần Auto WB.

3. Custom White Balance & Sử dụng nhiệt độ màu.

Custom White Balance

Sử dụng chức năng Custom White Balance kết hợp với grey card được cho là cách có được cân bằng trắng chính xác nhất.

Grey card là tấm thẻ có màu xám 18%, một phụ kiện dành cho các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp.

Trong cài đặt WB của các máy ảnh kỹ thuật số đều có chức năng Custom White Balance. Khi mở chức năng này lên, sẽ có một khung hình để bạn chụp lại tấm grey card trong điều kiện ánh sáng hiện tại.

Máy ảnh sẽ dựa vào đó để điều chỉnh và tạo ra một thiết lập WB dành riêng cho ánh sáng đó. Sau đó bạn có thể sử dụng thiết lập này cho các shot tiếp theo.

Với mỗi lần thay đổi ánh sáng, bạn sẽ cần lặp lại hành động chụp tấm grey card trong Custom WB để tìm ra thiết lập WB mới.

Nhiệt độ màu Kelvin

Chức năng chỉnh nhiệt độ màu Kelvin thường nằm ngay cạnh chức năng Custom White Balance.

Chức năng này cho phép bạn chỉnh mức nhiệt độ màu từ 2500 đến 10000 cho phù hợp theo ánh sáng hiện tại. Ví dụ, ánh sáng mặt trời thì có thể chỉnh 5200K, hay dưới ánh sáng đèn volfam, bạn có thể để mức 3200K.

Sử dụng chức năng này sẽ cho kết quả chính xác hơn so với preset vì bạn được tùy chọn một mức nhiệt độ K cụ thể cho từng điều kiện ánh sáng.

Điều chỉnh White Balance sau khi chụp bằng phần mềm

Cân bằng trắng cũng có thể điều chỉnh sau khi ảnh đã được chụp bằng các phần mềm chỉnh sửa ảnh trên máy tính, nếu bạn chụp với định dạng RAW.

Nếu bạn chưa biết RAW là gì thì nó là một định dạng ảnh với dữ liệu thô chưa qua xử lý. File RAW nặng hơn JPEG rất nhiều vì không bị nén, dễ chỉnh sửa mà không làm hỏng chi tiết khi hậu kỳ.

Lightroom là một phần mềm chỉnh sửa ảnh phổ biến để điều chỉnh WB. Bạn chỉ việc import ảnh đã chụp vào, bên phải sẽ có mục White Balance với các tùy chọn như trên máy ảnh.

Dưới phần Basic, bạn có thể điều chỉnh Temp và Tint, cái này hoạt động giống như chức năng WB Shift có trên máy ảnh.

Điều chỉnh WB chỉ là một trong rất nhiều chỉnh sửa bạn có thể làm với Lightroom. Mình sẽ có một series hướng dẫn sử dụng phần mềm này sau. Hãy nhớ là phải chụp định dạng RAW để có thể tận dụng được tối đa sức mạnh của phần mềm.

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of