Các chế độ đo sáng trên máy ảnh

Trên máy ảnh kỹ thuật số có một thước đo sáng trong viewfinder để gợi ý cho chúng ta về độ phơi sáng của ảnh.

Nó thường nằm ở cạnh dưới hoặc bên trái ở viewfinder hay Live view, như mình đánh dấu trong hình.

Thước đo sáng

Nếu hiển thị ở mức 0, hay ở chính giữa thì độ phơi sáng đó được cho là tối ưu nhất. Về phía dương (dấu +) là thừa sáng, và về phía âm (dấu -) là thiếu sáng.

Khi chụp ở chế độ M (Manual Mode), ba yếu tố là khẩu độ, ISO và tốc độ màn trập không thể tự điều chỉnh và cố định ở một giá trị. Nếu bạn hướng camera về những nơi có cường độ sáng khác nhau thì thước đo sáng cũng sẽ thay đổi theo.

Với các chế đô ưu tiên khẩu độ, ưu tiên tốc độ thì máy ảnh tự động điều chỉnh các thông số để đảm bảo đúng sáng nên thước đo sáng sẽ luôn được giữ ở mức chính giữa.

Ok ta đã có một công cụ để gợi ý cho một bức ảnh đúng sáng.

Đến đây vấn đề là công cụ này không hoàn hảo đến mức luôn cho một kết quả đúng.

Sẽ có những trường hợp mà nó đo lường ánh sáng sai với ý đồ của người chụp. Đó là lý do mà chúng ta có các chế độ phơi sáng khác nhau, cho các điều kiện ánh sáng khác nhau.

Một ví dụ điển hình là chụp ảnh ngược sáng. Khi đó background có cường độ sáng mạnh hơn hẳn so với đối tượng chính.

Với chế độ đo sáng mặc định, máy ảnh sẽ đo sáng trung bình toàn khung hình. Do có sự chênh lệch cường độ sáng cao, nên máy ảnh không thể cân bằng sao cho cả hai vùng đều hiển thị tốt được.

Kết quả là đối tượng trở thành bóng đen, trong nhiếp ảnh còn gọi là chụp silhouette.

Các chế độ phơi sáng sẽ giúp khắc phục điều này bằng cách chỉ cho máy ảnh biết đo sáng thế nào là đúng.

Các hãng máy ảnh khác nhau có thể có tên gọi và số lượng các chế độ đo sáng khác nhau, mình sẽ nhắc đến ba chế độ đo sáng chính mà đa số các máy đều có.

  • Đo sáng toàn phần
  • Đo sáng điểm / Đo sáng một phần
  • Đo sáng trung tâm
Các chế độ đo sáng

Khuyến khích đọc Manual của hãng để biết chính xác công dụng và tên gọi của chế độ đo sáng nhé các cậu.

1. Matrix / Evaluative Metering

Matrix đối với Nikon, Evaluative đối với Canon. Đây là chế độ đo sáng mặc định của máy là cũng là chế độ thường xuyên được sử dụng nhất trên máy ảnh.

Đối với cá nhân mình thì 69,96% số shots là với chế độ này.

Ở chế độ Matrix / Evaluative, máy ảnh phân tích toàn bộ khung hình: các vùng highlight (sáng) và shadown (tối), midtone (trung tính). Cuối cùng là phân tích điểm lấy nét để ưu tiên tính toán đo sáng cho phù hợp.

Công nghệ tính toán của mỗi hãng thì sẽ khác nhau, nhưng nhìn chung, trong điều kiện cường độ sáng của các vùng trong khung hình không quá chênh lệch, sử dụng chế độ này là tốt nhất.

2. Spot Metering – Chế độ đo sáng điểm

Spot Metering là chế độ đo sáng chỉ tập trung phân tích và đánh giá một vùng nhỏ ở điểm lấy nét. Vùng này chỉ chiếm khoảng 5% khung hình.

Như vậy, không giống như chế độ đo sáng toàn phần (Matrix – Evaluate), đo sáng điểm cho phép ta chủ động chọn lấy một điểm và đánh giá ánh sáng dựa vào điểm đó.

Chế độ này hữu dụng trong trường hợp trong khung hình có sự chênh lệch đáng kể về cường độ sáng.

Khi đó bạn muốn ưu tiên đo sáng đúng vào đối tượng, sự sai sáng (thiếu sáng hay dư sáng) của phần còn lại của khung hình có thể chấp nhận được.

Một ví dụ để anh em dễ hình dung về cách sử dụng chế độ đo sáng hữu ích này.

Trong bức ảnh bên dưới, người chụp chụp một khung hình giống nhau ở cùng một thời điểm bằng Spot Metering.

Đo sáng điểm

Ở lần đầu, lấy nét vào phần dưới bức tượng. Máy ảnh sẽ đánh giá ánh sáng dựa vào điểm này. Kết quả là bức tượng có vẻ đúng sáng nhưng cảnh phía sau sẽ bị cháy.

Ở bức thứ ba, lấy nét vào bầu trời. Máy ảnh lại đánh giá ánh sáng dựa vào bầu trời, bức tượng bị thiếu sáng.

Tấm ở giữa lấy nét vào vùng tiếp giáp giữa bức tượng và bầu trời, cho kết quả cân bằng nhất. Hiển thị được đầy đủ chi tiết của cả bức tượng và bầu trời.

Như vậy, một tip để sử dụng đo sáng điểm hiệu quả là hãy cố tìm ra một điểm có cường độ sáng vừa phải trong khung hình, thường là vùng giao thoa giữa vùng tối và vùng sáng của khung hình.

Thực ra 30,04% số shots còn lại của mình là chụp với chế độ đo sáng điểm.

Note: Một số máy ảnh còn có chế độ Partial Metering – đo sáng một phần. Chế độ này hoạt động tương tự như Spot Metering, chỉ khác là nó đánh giá ánh sáng tới 10-15% khung hình ở quanh điểm lấy nét.

3. Center-weighted Metering – Đo sáng trung tâm

Đo sáng trung tâm thì ưu tiên đánh giá ánh sáng ở phần trung tâm khung hình (60-80% khung hình), bỏ qua phần bên rìa và góc.

Chế độ đo sáng Matrix hay Spot đều cho phép ta ưu tiên đo sáng vào điểm lấy nét, còn chế độ này thì không. Luôn luôn ở giữa khung hình.

Đó là lý do mình ít dùng, thậm chí là không dùng chế độ này. Có thể có những trường hợp nào đó mà nó hữu ích mà mình chưa biết. Anh em nào cho trải nghiệm tốt với chế độ đo sáng trung tâm nhớ comment bên dưới nhé 😉

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of