Các Chế độ đo sáng & Cách sử dụng

Các chế độ đo sáng

Trên máy ảnh kỹ thuật số, ngoài các chế độ chụp (Shooting mode) còn có các chế độ đo sáng (Metering mode) hỗ trợ việc chụp ảnh đúng sáng.

Nếu như các chế độ chụp giúp kết hợp ba yếu tố khẩu độ, tốc độ màn chập, ISO hiệu quả thì các chế độ đo sáng sẽ quyết định mức sáng nào là lý tưởng theo mục đích của người chụp.

Đo sáng là gì?

Với mỗi lần chụp, ta phải kết hợp ISO, khẩu độ, tốc độ màn trập để tạo thành độ phơi sáng xác định. Đo sáng là xác định xem độ phơi sáng đó đã đúng hay chưa.

Trong các máy ảnh kỹ thuật số hiện nay đều có một thước đo sáng có thể quan sát trực tiếp trên Live view. Nó có dạng một trục số với trung tâm là điểm 0.

Nếu kim ở điểm 0 tức là máy ảnh xác định các giá trị khẩu độ, tốc độ màn trập, ISO hiện tại đang cho một độ phơi sáng lý tưởng.

Nếu kim dịch về chiều âm là thiếu sáng, ngược lại, dịch về chiều dương là dư sáng. Hãy chuyển máy ảnh sang chế độ M và thử hướng máy ảnh về các hướng ánh sáng có cường độ khác nhau để quan sát thước đo sáng này.

Nếu bạn không sử dụng chế độ M, mặc định kim sẽ luôn ở điểm 0 vì máy ảnh sẽ tự động cân bằng các yếu tố để có độ phơi sáng lý tưởng.

Tại sao cần các chế độ đo sáng?

Kim đo sáng ở mức 0 có nghĩa là máy ảnh đang xác định một độ sáng lý tưởng. Tuy nhiên giá trị này chỉ mang tính “tương đối”.

Nhiệm vụ của các chế độ đo sáng là đảm bảo giá trị lý tưởng này chính xác nhất có thể.

Ví dụ, khi bạn chụp một bức ảnh bầu trời không mây và cũng không có mặt trời, chỉ có bầu trời xanh mùa thu lộng gió. Đây là lúc mà ánh sáng được phân bố rất đều và máy ảnh không gặp khó khăn gì để xác định một độ phơi sáng lý tưởng.

Tuy nhiên, sẽ có nhiều trường hợp mà ánh sáng không được phân bố đều khắp khung hình, hoặc độ chênh lệch cường độ sáng giữa các vùng là lớn. Chẳng hạn như khi chụp ảnh phong cảnh lúc trời nắng, trong khung hình có bầu trời và mặt đất. Rõ ràng giữa hai phần này có chênh lệch lớn về cường độ sáng.

Nếu bạn chỉ đo sáng thông thường, nhiều khả năng một trong hai vùng của ảnh sẽ bị dư sáng hoặc thiếu sáng. Đó là lúc ta cần sử dụng đến các chế độ đo sáng.

Các hãng máy ảnh khác nhau có thể có tên gọi và số lượng các chế độ đo sáng khác nhau, ở đây mình nhắc đến ba chế độ đo sáng chính mà đa số các máy đều có.

  • Đo sáng toàn phần
  • Đo sáng điểm / Đo sáng một phần
  • Đo sáng trung tâm

Tên gọi của các chế độ này tùy theo hãng máy ảnh có thể khác nhau, nhưng chức năng là tương tự. Bạn nên đọc hướng dẫn sử dụng máy để biết chính xác.

Các chế độ đo sáng của Nikon và Canon

1. Matrix / Evaluative Metering – Đo sáng toàn phần

Matrix là tên gọi của chế độ này trên các máy ảnh Nikon Nikon, Evaluative là đối với Canon. Đây là chế độ đo sáng thường xuyên được sử dụng nhất trên máy ảnh.

Đối với cá nhân mình thì 69,96% số shots là với chế độ này.

Ở chế độ Matrix / Evaluative, máy ảnh phân tích toàn bộ khung hình: các vùng highlight (sáng) và shadown (tối), midtone (trung tính). Cuối cùng là phân tích điểm lấy nét để ưu tiên tính toán đo sáng cho phù hợp.

Công nghệ tính toán của mỗi hãng thì sẽ khác nhau, nhưng nhìn chung, trong điều kiện cường độ sáng của các vùng trong khung hình không quá chênh lệch, sử dụng chế độ này là tốt nhất.

2. Spot Metering – Chế độ đo sáng điểm

Spot Metering là chế độ đo sáng chỉ ưu tiên đo sáng vào một vùng nhỏ ở điểm lấy nét. Vùng này chỉ chiếm khoảng 5% khung hình.

Như vậy, không giống như chế độ đo sáng toàn phần (Matrix – Evaluate), đo sáng điểm cho phép ta chủ động chọn lấy một điểm và đánh giá độ sáng dựa vào điểm đó.

Chế độ này hữu dụng trong trường hợp trong khung hình có sự chênh lệch đáng kể về cường độ sáng, ví dụ chụp ảnh ngược sáng.

Khi đó bạn muốn ưu tiên đo sáng đúng vào đối tượng, sự sai sáng (thiếu sáng hay dư sáng) của phần còn lại của khung hình có thể chấp nhận được.

Một ví dụ để anh em dễ hình dung về cách sử dụng chế độ đo sáng hữu ích này.

Trong bức ảnh bên dưới, người chụp chụp một khung hình giống nhau ở cùng một thời điểm bằng Spot Metering. Điểm lấy nét cũng điểm đo sáng trong chế độ này.

Đo sáng điểm

Ở lần đầu, lấy nét vào phần dưới bức tượng. Máy ảnh sẽ đánh giá ánh sáng dựa vào điểm này. Kết quả là bức tượng có vẻ đúng sáng nhưng cảnh phía sau sẽ bị cháy.

Ở bức thứ ba, lấy nét vào bầu trời. Máy ảnh lại đánh giá ánh sáng dựa vào bầu trời, bức tượng bị thiếu sáng.

Tấm ở giữa lấy nét vào vùng tiếp giáp giữa bức tượng và bầu trời, cho kết quả cân bằng nhất. Hiển thị được khá đầy đủ chi tiết của cả bức tượng và bầu trời.

Như vậy, một tip để sử dụng đo sáng điểm hiệu quả là hãy cố tìm ra một điểm có cường độ sáng vừa phải trong khung hình, thường là vùng giao thoa giữa vùng tối và vùng sáng của khung hình.

Thực ra 30,04% số shots còn lại của mình là chụp với chế độ đo sáng điểm.

Note: Một số máy ảnh còn có chế độ Partial Metering – đo sáng một phần. Chế độ này hoạt động tương tự như Spot Metering, chỉ khác là nó đánh giá ánh sáng tới 10-15% khung hình ở quanh điểm lấy nét.

3. Center-weighted Metering – Đo sáng trung tâm

Đo sáng trung tâm thì ưu tiên đánh giá ánh sáng ở phần trung tâm khung hình (60-80% khung hình).

Chế độ đo sáng Matrix hay Spot đều cho phép ta ưu tiên đo sáng vào điểm lấy nét, còn chế độ này thì không. Luôn luôn ở giữa khung hình.

Đó là lý do mình ít dùng, thậm chí là không dùng chế độ này. Có thể có những trường hợp nào đó nó hữu ích mà mình chưa biết. Anh em nào có trải nghiệm tốt với chế độ đo sáng trung tâm nhớ comment bên dưới nhé 😉

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of