Bố cục cơ bản trong nhiếp ảnh

Bố cục chụp ảnh

Có bố cục là điểm khác biệt giữa ảnh đẹp và ảnh “thường thường”.

Bố cục tốt là bố cục có thể điều hướng ánh mắt của người xem, thể hiện được chiều sâu của không gian trên một mặt phẳng hai chiều. Người xem dựa vào đó biết được đâu là đối tượng chính của bức ảnh, hay nội dung của bức ảnh là gì.

Một bức ảnh bình thường sẽ có các thành phần được sắp xếp một cách ngẫu nhiên và thường làm phân tán sự chú ý của người xem. Đây không phải là điều chúng ta mong muốn.

Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ một số quy tắc cơ bản về bố cục để anh em có thể bắt đầu thực hành.

Rule of Thirds

Còn gọi là quy tắc 1/3. Đây là quy tắc cơ bản đầu tiên và cũng là phổ biến nhất.

Theo quy tắc này, khung hình được chia làm chín hình chữ nhật bằng nhau với hai đường kẻ dọc và hai đường kẻ ngang.

Quy tắc 1/3

Thông thường bạn sẽ thấy người ta chụp ảnh với chủ thể được căn vào vùng ở giữa của ảnh. Bố cục này gây nhàm chán và cũng không phải là cách tốt nhất.

Với quy tắc 1/3, điểm nhấn của bức anh, nơi bạn muốn hướng sự chú ý của người xem được đặt ở các giao điểm của bốn đường thẳng. Ví dụ như trong hình ảnh phía trên, người leo núi là đối tượng chính, được đặt vào giao điểm dưới bên trái.

Trong chụp ảnh chân dung, bạn thường thấy bố cục mà model được sắp xếp vào một trong hai đường thẳng nằm dọc và đôi mắt đặt vào giao điểm phía trên.

Trong nhiếp ảnh phong cảnh, các đường phân chia như đường chân trời, mặt hồ, mặt biển, dãy núi,…. thường được bố trí gần với một trong hai đường nằm ngang.

Quy tắc một phần ba Rule of Thirds còn xuất hiện ở nhiều môn nghệ thuật thị giác khác như mỹ thuật, thiết kế, điện ảnh,… Nó tạo ra sự hài hòa và tự nhiên cho khung hình.

Quy tắc 1/3
Bố cục 1/3 sử dụng trong quay phim.

Leading Lines

Leading lines là những đường dẫn có trong khung hình, có thể là đường cong, đường thẳng, đường chéo, zigzac… Gọi là đường dẫn vì chúng có tác dụng điều hướng cách quan sát của người xem.

Leading lines xuất hiện ở nhiều thể loại nhiếp ảnh vì tính phổ biến của nó. Leading lines có thể là bất cứ yếu tố nào có dạng đường: đường bờ biển, con đường, dãy núi, dòng sông, lan can cầu thang, cạnh góc nhà…

Leading lines

Trong hình ảnh bên trên, con đường đóng vai trò là leading line hướng sự chú ý từ chủ thể gần là ngôi nhà đến chủ thể xa hơn là ngọn núi, tạo ra chiều sâu cho ảnh. Bạn có thể thấy quy tắc 1/3 cũng đồng thời được sử dụng.

Leading lines xuất hiện nhiều, thực sự thì hầu như trong điều kiện nào bạn cũng thể bắt gặp những đối tượng dạng đường có trong khung hình. Hãy suy nghĩ và cố gắng điều hướng chúng vào đối tượng chính.

Depth

Chiều sâu là một yếu tố quan trọng trong bố cục. Ta đã biết nhiếp ảnh là sự thể hiện trên một mặt phẳng hai chiều, nếu bố cục có được chiều sâu, nghĩa là nó đã thành công trong việc tái lập lại không gian ba chiều ở ngoài đời thực.

Photo by Matthew Hume on Unsplash

Có nhiều cách để tạo ra chiều sâu cho khung hình.

Bạn có thể sử dụng một DOF nông bằng cách mở rộng khẩu độ, chụp với tiêu cự dài hay đứng gần tiền cảnh. Khi đó những đối tượng nằm ngoài vùng lấy nét sẽ bị làm mờ, hướng sự tập trung vào đối tượng chính.

Không nên “xóa phông” quá nhiều dẫn đến cô lập đối tượng chính. Chỉ cần “xóa” vừa đủ để giữ cho người xem có cảm giác về bối cảnh xung quanh.

Sử dụng DOF là cách phổ biến nhất để tạo chiều sâu, ngoài ra còn có kỹ thuật Overlapping. Overlapping là khi các thành phần trong khung hình chồng lên nhau, thành phần đứng trước che bớt một phần của thành phần đứng sau. Bằng cách này, mắt người nhận ra được có sự xa – gần trong khung hình.

Ví dụ về Overlapping, Ladakh 2019.

Bạn cũng có thể tạo ra chiều sâu bằng cách sử dụng Leading Lines như mình đã giới thiệu ở trên, và một số tips sẽ đề cập phía dưới.

Framing

Framing là bố cục đơn giản và dễ áp dụng trong nhiều trường hợp. Bạn có thể sử dụng các khung hình có sẵn và tự nhiên, chẳng hạn như ô cửa, cổng vòm, tán cây,…, hoặc tự sắp đặt bố cục để tạo ra frame.

Framing

Nếu muốn bắt đầu sử dụng frame, bạn có thể chú ý đến các đối tượng có sẵn như: khung cửa sổ, cửa nhà, cổng mái vòm, cành cây,…

Framing không chỉ làm nổi bật đối tượng chính, nó còn thêm các layer cho khung hình, từ đó tạo ra chiều sâu.

Ở mức độ sáng tạo cao hơn, chúng ta có thể tự tạo ra frame bằng cách sử dụng các yếu tố bao quanh đối tượng chính, dùng độ sâu trường ảnh mỏng, “xóa phông” các yếu tố bao quanh này để tạo ra frame. Cách làm này có phần giống với quy tắc chiều sâu mình đã nhắc đến ở phía trên.

Ảnh: Thelenslounge

Rule of Odds

Rule of Odds, hay quy tắc số lẻ là quy tắc về số lượng đối tượng chính trong khung hình. Nó cho rằng chúng ta thường thấy số lẻ các đối tượng thì thuận mắt hơn so với số chẵn. Trừ các trường hợp đặc biệt về couple ra 😗

Quy tắc số lẻ trong bố cục

Bây giờ hãy để ý nhiều hơn các bức ảnh đẹp và bạn sẽ thấy quy tắc này xuất hiện rất nhiều.

Nếu số lượng đối tượng là ít (1, 3, 5) thì càng thể hiện rõ, nhiều hơn thì mắt vào não bộ sẽ dần đánh mất sự ưu ái dành cho số lẻ. Có lẽ vì càng nhiều ta càng lười đếm và cũng không bận tâm đến số lượng.

Fill the Frame

Khi xung quanh chủ thể được bao quanh bởi các yếu tố khác gây mất tập trung cho người xem, hoặc tỉ lệ chủ thể / khung hình là quá nhỏ, bạn có thể chọn giải pháp crop, tức là cắt bớt phần hình bao quanh để dành sự tập trung cho chủ thể chính.

Ảnh chân dung đã được crop
Photo by Grisha Stern from Pexels

Bạn có thể tiến lại gần chủ thể hơn khi chụp, sử dụng lens zoom hoặc crop lại khi hậu kỳ bằng các phần mềm chỉnh sửa. Lưu ý nếu crop quá nhiều thì kích thước ảnh bị nhỏ lại, giảm chất lượng khi sử dụng.

Fill The Frame thường được sử dụng nhiều trong chụp ảnh chân dung.

Negative Space

Negative Space là khoảng trống bao quanh đối tượng chính trong bức ảnh. Khoảng trống này cho người xem cảm giác về không gian chụp ra bức ảnh, nó làm nổi bật chủ thể và có thể kết hợp với chủ thể để tạo nên nội dung cho ảnh.

sử dụng Negative space trong bố cục

Trong khung hình nếu có đối tượng chuyển động, bạn có thể để không gian mở về phía chuyển động hướng tới. Như vậy sẽ tạo ra sự cân bằng và không gây khó chịu.

Đối với chụp chân dung, một cách sử dụng phổ biến của Negative Space là để lại một khoảng trống về phía mà ánh mắt của model hướng đến.

Viewpoint

Cùng một đối tượng, nhưng ta có vô số các viewpoint để tạo ra các khung hình khác nhau. Một số viewpoint phổ biến là tầm thấp, tầm cao, và tầm mắt.

Viewpoint phổ biến nhất là ở ngang tầm mắt, nhưng nó sẽ dễ gây nhàm chán. Bạn có thể thay đổi góc nhìn, chịu khó di chuyển, hạ thấp máy xuống và chụp hướng lên trên. Với góc nhìn thấp, ta còn có thể chèn thêm phần tiền cảnh để tạo chiều sâu cho ảnh.

Thay đổi viewpoint trong bố cục chụp ảnh

Tùy theo đối tượng mà ta có thể thay đổi góc chụp để tạo ra những hiệu ứng khác nhau. Đừng ngại di chuyển và trải nghiệm những góc chụp mới.

Border

Hãy để ý đến phần cạnh viền của bức ảnh. Nếu bạn chụp người/con vật, đừng cắt mất những bộ phận của chủ thể. Đừng chụp con mèo bị mất một bên tai, dù là phần rất nhỏ, hoặc chụp chó mà quên lấy thêm cái đuôi vào. Tương tự là với chân dung.

Đối với chụp ảnh phong cảnh, không nên để những đối tượng thừa tồn tại ở phần cạnh viền. Hãy di chuyển để loại bỏ nó khỏi khung hình, hoặc crop lại ở phần hầu kỳ. Tất cả những yếu tố này sẽ gây khó chịu cho người xem.

Kết

Các quy tắc trên không tách rời nhau mà có thể kết hợp cùng lúc để tạo ra bố cục tốt hơn cho khung hình. Bạn có thể thấy trong nhiều hình ảnh đẹp, người ta không chỉ sử dụng leading lines mà còn kết hợp sắp xếp đối tượng với quy tắc 1/3. Hay depth và framing trong nhiều trường hợp cũng chính là một.

Tên các quy tắc bố cục ở heading mình đều để tiếng Anh để mọi người tiện tra cứu. Để xem thêm ví dụ về từng bố cục, bạn có thể tìm trên google “tên bố cục + in photography”, sau đó chọn sang tab hình ảnh để xem thêm nhiều ví dụ :p. Chúc anh em sớm lên tay.

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of